FO3 : Hướng phát triển của những hậu vệ hiện đại

Trong xuyên suốt chiều dài lịch sử của bóng đá thế giới, các trung vệ thường được người ta biết đến là những cầu thủ thi đấu ở tuyến thấp nhất trong đội hình một đội bóng và có nhiệm vụ ngăn cản những tình huống nguy hiểm hướng về phía khung thành đội nhà do các cầu thủ tấn công của đối phương tạo ra.

Nhưng sự xuất hiện của Franz Beckenbauer và vị trí Libero – hay Sweeper – đã làm thay đổi suy nghĩ này, họ không chỉ đơn thuần là những cầu thủ phòng ngự thông thường trên sân, họ là những cầu thủ chơi ở hàng hậu vệ nhưng rất kỳ lạ, họ linh hoạt di chuyển xuống phía dưới hàng thủ để bọc lót mỗi khi mất bóng bên sân nhà. Họ là nút chặn đầu tiên khi đối thủ tấn công từ vòng tròn giữa sân, cũng là người nhô cao lên ở giữa hàng tiền vệ để tổ chức tấn công cho đội nhà mỗi khi có bóng, và khi cần thiết họ cũng sẵn sàng xâm nhập vòng cấm, ập vào dứt điểm như một tiền đạo.

Kể từ đó tới nay đã có không ít cuộc tranh luận nổ ra về việc làm thế nào để giúp cho các cầu thủ phòng ngự đóng góp nhiều hơn cho khâu tấn công. Sau cùng, bóng đá xét về mặt bản chất vẫn là một trò chơi mang tính kiểm soát không gian và tận dụng không gian, qua đó trả lời cho các câu hỏi: Làm sao để kiểm soát thế trận? Làm sao để tạo ra nhiều pha tấn công hơn? và Làm sao để tạo ra nhiều cơ hội ghi bàn hơn. Đây là những gì mà các huấn luyện viên hàng đầu thế giới như Pep Guardiola, Jose Mourinho, Max Allegri, Arsene Wenger, …sẽ đặt lên hàng đầu khi cân nhắc đem về những tân binh ở vị trí trung vệ.

Các trung vệ hiện đại phải là những người góp mặt đầu tiên ở mặt trận tấn công của một đội bóng. Leonardo Bonucci, Mats Hummels và Jérôme Boateng là ba trong số những trung vệ được đánh giá là xuất sắc nhất thế giới hiện nay, nhưng không phải là vì họ đã đạt đến tầm “hoàn hảo” ở khả năng phòng ngự. Bất kì Juventini nào cũng có thể nhanh chóng chỉ ra rằng nếu xét ở mặt phòng ngự thì Andrea Barzagli thậm chí còn xuất sắc hơn Bonucci, vậy thì tại sao danh tiếng của Bonucci lại vượt trội hơn hẳn người đồng đội của mình ở Turin như vậy?

Nguyên nhân chỉ có một; ngoài việc chỉ là một cầu thủ phòng ngự, Bonucci còn là một cái tên vô cùng quan trọng trong những tình huống tấn công của Juventus, đặc biệt hơn nữa, trung vệ người Italia chính là người đã khỏa lấp vào khoảng trống mà nhạc trưởng Andrea Pirlo để lại. Mỗi khi Juventus giành được quyền kiểm soát bóng, từ một hậu vệ, vai trò của Bonucci lại trở thành một Deep-Lying Playmaker. Cầu thủ 29 tuổi là sự kết hợp hoàn hảo giữa một tiền vệ và một hậu vệ, nhãn quan tuyệt vời giúp anh có thể tung ra những đường chuyền dài chính xác đến từng centimet để phát động tấn công cho đội nhà, khả năng mà hàng tá tiền vệ khác đang thi đấu tại châu Âu phải ghen tị. Đường chuyền tuyệt đẹp của Bonucci từ vòng tròn giữa sân tạo cơ hội cho Emanuele Giaccherini ghi bàn ấn định tỉ số 2-0 cho Italia trước đội tuyển Bỉ tại VCK Euro 2016 chính là một ví dụ hoàn hảo về cách thức mà những trung vệ hiện đại phát động các cuộc tấn công.

Trong bút kí của Jerome Boateng được đăng tải trên The Player’s Tribune, trung vệ người Đức tiết lộ: “Cho dù là tự giành lại bóng hay nhận bóng từ một đồng đội khác, tôi sẽ lập tức tìm cách để đưa nó đến chân của các tiền đạo. Họ là những người chơi cao nhất trên sân, nếu có thể giao bóng đến cho họ, sân chơi sẽ mở ra và một đợt phản công sẽ bắt đầu cho đội của tôi.”

Xét ở một góc độ nào đó, bóng đá hiện đại chính là một dạng bóng đá tổng lực kiểu mới. Sự phối hợp di chuyển vị trí chưa đạt đến mức hoàn hảo như cách mà Ajax đã trình diễn vào đầu thập niên 70 để lập nên chiến tích 3 năm liên tiếp vô địch cúp châu Âu,  tuy nhiên các cầu thủ phải là những người cực kì đa năng trên sân bóng. Boateng không cần dâng lên quá cao để tham gia vào mặt trận tấn công như tiền bối Beckenbauer, nhưng anh cần phải có khả năng kiểm soát bóng thật tốt, biết di chuyển khôn ngoan như một tiền đạo và chuyền chính xác như một tiền vệ.

Anh phải  thi đấu như một Quarterback - Trong môn bóng bầu dục, “Quarterback” là một cầu thủ có nhiệm vụ làm chủ nhịp độ và quan sát toàn sân, là nhạc trưởng của đội bóng, nhưng phải lùi xuống rất sâu để được bảo vệ. Bên trên anh, những cầu thủ tiền vệ khác lao tới húc nhau với đối thủ để bảo vệ cho “Quarterback”, người sẽ chuyền bóng cho một vị trí ở phía trên là “Runner Back” ghi bàn, vì vậy, “Quarterback” phải là người ném bóng xa chuẩn xác nhất.

Bởi vì từ vị trí của mình, Boateng có thể quan sát toàn bộ sân bóng. Anh có thể nhìn thấy nơi nào xuất hiện khoảng trống, nơi nào đã bị hậu vệ đối phương bịt kín và và liệu vị trí đứng của cầu thủ tấn công đội nhà có rơi vào thế việt vị hay không.

Nghe thì đơn giản, nhưng chính những yêu cầu này đã “giết chết” rất nhiều những trung vệ có lối chơi theo hướng cổ điển - những người mà có lẽ chỉ cần sinh ra sớm khoảng chục năm thôi là có thể đã vươn đến tầm siêu sao.

Thương vụ Dmytro Chygrynskiy của Barcelona là ví dụ tiêu biểu nhất. Đội bóng xứ Catalan đã từng chấp nhận đầu tư 25 triệu euro để mang về bản hợp đồng Chygrynskiy, cầu thủ vừa mới đoạt chức vô địch UEFA Cup cùng Shakhtar Donetsk. Là một cái tên đầy hứa hẹn, thế nhưng trung vệ người Ukraina đã phải vật lộn rất vất vả để có thể tìm được một chỗ đứng trong hệ thống chiến thuật của Pep Guardiola. Vấn đề của anh không phải là khả năng phòng ngự, anh thất bại ở Barca vì không sở hữu khả năng “chơi bóng” giống như những Gerard Pique và Carles Puyol mỗi khi đội bóng chuyển từ trạng thái phòng ngự sang tấn công. Chỉ chưa đầy một năm sau đó, Chygrynskiy nhanh chóng phải nói lời chia tay với đội chủ sân Nou Camp sau khi phải gánh chịu những áp lực khổng lồ đến từ giới truyền thông và fan hâm mộ.

Vậy những trung vệ được đánh giá là ưu tú nhất ở thế hệ này gồm những ai?

John Stones có thể được coi là cái tên tiêu biểu nhất hiện nay. Trung vệ đắt giá thứ hai trong lịch sử bóng đá thế giới được Pep Guardiola đưa về Etihad với hi vọng, bằng kĩ năng chơi bóng khá đa năng mà cầu thủ trẻ người Anh sở hữu, anh sẽ trở thành nhân tố chủ chốt của hàng thủ Man City, giúp vị chiến lược gia người Tây Ban Nha thi triển lối đá mà ông từng áp dụng tại Bayern Munich và Barcelona. Nhưng thời gian đầu ở Manchester của Stone khá khó khăn, tuy gây được ấn tượng về mặt kĩ thuật, nhưng khả năng phòng ngự của anh lại quá yếu kém.

Điều này nhanh chóng làm dấy lên một cuộc tranh luận về sự đánh đổi, giữa kỹ thuật cá nhân và khả năng phòng ngự thuần túy của những trung vệ kiểu mới. Cựu trung vệ của Celtic Chris Sutton đã lên tiếng chỉ trích Stone sau khi chứng kiến trận đấu tại Champions League giữa Man City và CLB cũ của mình. Trả lời phỏng vấn với BT Sport, Sutton cho rằng phong cách chơi bóng của Stone quá dễ bị bắt bài, anh nói: “Rõ ràng là cậu ta có vấn đề khi không bao giờ chịu xử lí bóng một cách an toàn. Cậu ta nghĩ rằng mình đang đối đầu với những thằng ngốc đấy à. Khi một tiền đạo nhận ra Stone không chịu phá bóng ngay khi có thể, họ sẽ thừa hiểu rằng cậu ta đang cố gắng thực hiện một thao tác kỹ thuật cá nhân.”

Nhưng mặc kệ hàng thủ đang khá sa sút vào mùa giải năm nay của Manchester City, Pep Guardiola vẫn tiếp tục tin dùng trung vệ 22 tuổi này, ông thậm chí còn nói rằng Stone rất giống với người đồng đội cũ của ông ở Barcelona và hiện đang là huấn luyện viên trưởng của Everton, Ronald Koeman. Điều này cho thấy các huấn luyện viên ngày nay sẵn sàng chấp nhận rủi ro để có thể hoàn thiện triết lý bóng đá của mình. Kể cả khi mọi chuyện không suôn sẻ, họ nhanh chóng tìm lí do khác để đánh lạc hướng và biện minh cho sự mạo hiểm và cầu thủ của mình.

Huấn luyện viên của Juventus Max Allegri cũng đang làm điều tương tự với Daniele Rugani. Từng nổi tiếng với thành tích không phải nhận bất cứ một thẻ phạt nào trong cả mùa giải 2014-15 cùng Empoli, dưới sự dẫn dắt của Max, tài năng trẻ người Italia đã được chỉ đạo phải học theo lối đá của hai đàn anh Bonucci và Chiellini.

Nhiều nơi khác ở châu Âu, trào lưu sử dụng trung vệ trẻ vẫn đang tiếp tục phát triển, các huấn luyện viên sẵn sàng để mặc những sai lầm có thể xảy ra trong khâu phòng ngự, nhằm mục đích theo đuổi một lối chơi giàu tính sáng tạo và hiệu quả hơn. Thời điểm hiện tại, Alessio Romagnoli chính là nhân tố trung tâm cho cuộc cách mạng trẻ  ở Milan, hậu vệ người Ý đang nhận được vô vàn sự ủng hộ từ phía người hâm mộ bởi phong cách độc đáo của mình, một sự kết hợp tương đối toàn diện giữa kỹ năng chơi bóng tinh tế và sức mạnh chiến đấu.

Ở Đức, Jonathan Tah với sự kết hợp giữa tốc độ đáng kinh ngạc và khả năng xử lý bóng đầy kĩ thuật - mặc dù cao đến 1m92 - đang là  một mắt xích quan trọng không thể thay thế trong hệ thống chiến thuật của HLV Roger Schmidt và đã có ba lần được khoác áo đội tuyển quốc gia Đức ở độ tuổi 20.

Trong khi đó ở Tây Ban Nha, Aymeric Laporte là cái tên đang được Manchester City thèm muốn sau 4 năm tỏa sáng rực rỡ trong màu áo Athletic Club, thành công của cầu thủ 22 tuôi có sự góp công không nhỏ của HLV Marcelo Bielsa, người đã sẵn sàng cho anh lên thi đấu ở đội 1 khi chỉ mới 18 tuổi.  Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với France Football, Laporte cho biết anh rất biết ơn Bielsa khi ông đã đặt niềm tin vào anh.

Stones, Rugani, Romagnoli, Laporte chính là 3 trong số những hậu vệ tiềm năng nhất châu Âu vào thời điểm hiện tại. Họ, giống như nhiều người khác, sẽ tiếp tục trau dồi kỹ năng của mình, với hy vọng có thể cạnh tranh với những Bonucci, Boateng và Pique trong tương lai. Các trung vệ tốt nhất sẽ không bao giờ ngừng cố gắng làm chủ các kỹ năng xử lý bóng của mình, những đường chuyền cũng sẽ tốt hơn và những pha chạm bóng cũng sẽ miễn nhiễm với sức ép đối phương. Đến thời điểm đó, có lẽ tốt nhất chúng ta không nên gọi họ là những hậu vệ nữa.



Bạn có thể quan tâm