Vai trò của các full-back trong thế giới bóng đá hiện đại

“Không ai muốn trở thành Gary Neville thứ hai cả.” Đó là lời nhận xét của Jamie Carragher về người đồng nghiệp của mình, có thể đây không chỉ đơn thuần là một câu chế giễu, dù có cố ý hay không, thì nó cũng khá đúng theo một nghĩa nào đó.

Câu nói mang tính châm chọc này khá tương ứng với những sự thay đổi đã diễn ra trong thế giới bóng đá. Trong suốt lịch sử hình thành và phát triển, các full-back đã trở thành một thương hiệu đặc trưng của Premier League, bởi những phẩm chất mà họ sở hữu để vừa có thể hỗ trợ hai centre-back trong công tác phòng ngự, vừa tham gia overload cánh cùng wide-midfielder.

Như chúng ta đã biết, đó là những khái niệm đã tồn tại từ thời cổ xưa của môn bóng đá. Ngày nay, những full-back hiện đại đã được chỉ đạo phải tích cực tham gia vào các tình huống tấn công ở final third và công tác build up. Ngay cả những centre-back cũng được yêu cầu phải biết cầm bóng dâng cao và hỗ trợ cho giai đoạn chuyển từ phòng ngự sang tấn công. Những thay đổi này đã được phổ biến trong hầu hết các trận đấu tại bóng đá châu Âu trước cả khi nó được chấp nhận ở Anh.

Franz Beckenbauer là một trong những người tiên phong cho phong cách trên,  khiến các quan niệm truyền thống về một hậu vệ hoàn toàn bị thay đổi. Xuất thân là một tiền vệ đầy tài năng trong những năm tháng đầu tiên bước chân vào sự nghiệp bóng đá, nhưng với những khả năng hiếm có của mình, Beckenbauer đã được nhào nặn lại lần nữa để trở thành một Sweeper. Des Kaiser có thể mang bóng dâng cao từ hàng phòng ngự và cực kì xuất sắc trong việc cắt đứt sự liên kết giữa các tuyến của đối phương bằng những đường chuyền chính xác đến khó tin. Mặc dù vai trò Libero đã trở nên quá lỗi thời để có thể tìm được một chỗ đứng trong thế giới bóng đá hiện đại, những những nguyên lý cơ bản đã được ngôi sao người Đức hoàn thiện khi trước, vẫn còn vang dội cho đến tận ngày nay.

Nói về các full-back, về cơ bản, đây là một vị trí đã chịu rất nhiều sự ảnh hưởng từ những cầu thủ vĩ đại người Brazil. Nổi tiếng nhờ thứ bóng đá đầy quyến rũ và đẹp mắt, biểu tượng của đội bóng áo vàng-xanh luôn là những cầu thủ tấn công xuất chúng. Tuy nhiên, các full-back của Selecao cũng đã chứng minh, họ không thua kém gì những người đồng đội ở tuyến trên của đội bóng này; ngay từ World Cup 1958, họ đã thể hiện khả năng tấn công xuất sắc của mình.

Nhà vô địch của giải đấu năm ấy đã đánh bại hoàn toàn hệ thống chiến thuật W-M - một xu hướng chiến thuật đang rất phổ biển ở thời điểm đó – và cố gắng áp dụng phương pháp zonal marking. Như chuyên gia bóng đá Nam Mĩ  Tim Vickery ghi nhận, chính hai huyền thoại Nilton Santos và Djama Santos là những người đã “đặt ra hình mẫu cho vị trí full-back.”

Những đóng góp của Brazil trong sự hình thành và phát triển của các full-back đã mang lại những thành công rõ rệt cho biết bao thế hệ đã hoặc đang thi đấu trong vai trò này. Có thể nói, đỉnh cao của nó đã đến vào tháng 6 vừa qua, trong trận chung kết UEFA Champions League mùa giải 2016/2017, một trận đấu mà có đến 3 trong số 4 hậu vệ cánh trong đội hình xuất phát của hai đội, là người Brazil. Trên thực tế, Dani Alves, Alex Sandro và Marcelo chính là những nhân tố chủ chốt đã góp công cực kì quan trọng để Juventus và Real Madrid đến với đêm chung kết tại Cadiff, qua đó, khẳng định công sức của Brazil trong việc sản sinh ra những full-back xuất chúng cho bóng đá thế giới.

Dani Alves từng là trụ cột trong sự thành công kéo dài suốt 1 thập kỉ tại hai câu lạc bộ ở Tây Ban Nha và luôn được đánh giá là nằm trong top những right-back xuất sắc nhất thế giới những năm qua. Cầu thủ người Brazil đã được Pep Guardiola sử dụng một cách rất hợp lý tại Catalonia, để trở thành một người duy trì cự li đội hình của Blaugrana. Với hai inverted winger thường có xu hướng  hoạt động bó vào bên trong để đưa khu vực trung lộ vào tình trạng overload, nhiệm vụ của Alves là tạo ra một lối thoát để đưa bóng sang bên sườn, và ngăn không cho - cầu thủ chơi cùng cánh với mình - bên phía đối phương chạy bó vào trong để tạo ra một narrow defensive.

Tất nhiên, không phải tập thể nào cũng là bậc thầy trong việc kiểm soát bóng như Barcelona và do đó, chúng ta sẽ tiếp tục đến với Italia. “Phòng ngự” chính là thứ đặc sản khét tiếng thế giới của Azzrurri trong nhiều thập kỉ qua và – theo nhà sử học bóng đá Jonathan Wilson – quốc gia này là nơi đã sản sinh ra một vai trò được biết đến ngày nay với tên gọi “wing-back”. Nhiều đội bóng tại Serie A, cũng như chính đội tuyển quốc gia nước này, hiện đang trung thành với một hệ thống chiến thuật sử dụng 3 hoặc 5 hậu vệ, tạo ra một hàng phòng ngự đầy chắc chắn và do đó, các full-back hoặc wing-back sẽ được tự do dâng cao để tham gia vào mặt trận tấn công. 

Điều này đã được chứng minh không chỉ bởi Juventus ở đấu trường Champions League mùa giải 2016/2017, mà còn ở cả Euro 2016. Antonio Conte đã triển khai  hệ thống chiến thuật 3-5-2 với hai hậu vệ cánh là Mattia De Sciglio và Alessandro Florenzi để giúp giảm bớt áp lực. Sự có mặt của họ ở hai biên đã giúp hàng phòng ngự thêm chắc chắn trong những tình huống phải đối mặt với các đợt tấn công và cho phép người Italia cản trở hai winger của đối phương ở ngay phần sân của họ thông qua việc chỉ đạo hai hậu vệ cánh dâng cao về phía trước. Mặc dù Azzurri đã phải nhận một thất bại cay đắng sau khi để thua Đức trên chấm luân lưu, nhưng họ vẫn có thể rời cuộc chơi trong tư thế ngẩng cao đầu.

Chỉ ngay trong mùa giải đầu tiên dẫn dắt Chelsea, Antonio Conte đã đưa The Blue đến với chức vô địch Premier League 2016/2017. Ông đạt được điều này chỉ với một sự thay đổi đầy khôn ngoan về hệ thống chiến thuật, sử dụng 3-4-3 thay vì một 4-3-3 đã đem đến khá nhiều sự bất ổn hồi đầu mùa. Trong hệ thống của Conte, hai cầu thủ trước đây từng bị đánh giá rất thấp là Victor Moses và Marcos Alonso, đã thi đấu cực kì thăng hoa khi được xếp chơi trong vai trò của hai wing-back. Tottenham Hospur cũng đang áp dụng một hệ thống tương tự với Danny Rose và Kyle Walker đảm nhiệm hai cánh.

Trong 5 năm qua, nhiều nhà báo và chuyên gia bóng đá thường hay sử dụng cụm từ “inverted full-back”. Giải thích một cách đơn giản, giống như các winger, loại full-back này cũng được giao cho nhiệm vụ hoạt động bó vào trong và hỗ trợ cho các tiền vệ phòng ngự.

Interted full-back chính là một sản phẩm của Pep Guardiola. Nếu so sánh bóng đá với cờ vua, các chuyên gia bóng đá đã nhận xét rằng, sự xuất hiện của vai trò này rất có ý nghĩa, bởi nó giúp tăng cường sức mạnh phòng ngự của đội bóng bằng việc tạo ra một tấm khiên che chắn trước hai centre-back và thủ môn – tương tự như việc di chuyển quân xe hoặc quân tượng ra phía trước để che chắn cho “vua” và “hậu” vậy. 

Phát kiến triển khai Philipp Lahm đá ở vai trò Pivot của Pep Guardiola đã được rất nhiều huấn luyện viên học hỏi, và sau đó mạnh dạn đưa ra một vài thử nghiệm cho chính đội bóng của họ. Trong một số trường hợp, nó đã đem lại hiệu quả ngay lập tức và thậm chí, người ta còn được chứng kiến việc nhiều full-backs tự động chơi bó vào trung lộ và trở thành một tiền vệ đích thực. Raphael  Guerrero của Dortmund và Fabinho của Monaco chính là những minh chứng rõ ràng nhất. Thomas Tuchel và Leonardo Jardim thường được ca ngợi là những bậc thầy về triết lý chiến thuật và chiến lược triển khai bóng chính là nhờ vào những thử nghiệm này.

Một phần nguyên nhân đã đưa Fabinho vào đá ở trung lộ, chính là vì sự bùng nổ của Benjamin Mendy và Djibril Sidibé. Cặp đôi này chính là một trong những nền tảng đã xây dựng nên triết lý tấn công của đội bóng Pháp. Họ đã biến Monaco, từ một tập thể tiếp cận trận đấu đầy thận trọng lột xác thành một đội bóng tấn công rực lửa. 

12

Sau thái độ thờ ơ, khinh khỉnh ban đầu, cuối cùng các đội bóng Anh đã nhận ra những lợi thế khi sử dụng một full-back. Không có gì đáng ngạc nhiên nếu loại cầu thủ phòng ngự đầy hiện đại này sẽ là những mục tiêu được theo đuổi nhiều nhất trên TTCN mùa hè năm nay. Có thể không một đứa trẻ nào muốn trở thành Gary Neville thứ hai, nhưng trong bóng đá hiện đại, chắc chắn không ai từ chối cơ hội trở thành một full-back.

Theo These Football Times



Bạn có thể quan tâm